Wat is een laag inkomen en welke hulp is er?

Rondkomen kost veel mensen moeite, ook mensen met werk. Misschien vraag je je af of jouw inkomen als “laag” geldt en of je daarom ergens recht op hebt. Het korte antwoord: er is niet één bedrag. Het hangt af van wie je het vraagt en van je situatie. In dit artikel lees je wat een laag inkomen is, welke grenzen er worden gebruikt en welke hulp je kunt aanvragen. De bedragen zijn richtbedragen voor 2026. Wat jij precies kunt krijgen, verschilt per situatie en per gemeente.

Wat is een laag inkomen?

Het CBS spreekt van een laag inkomen als het inkomen van een huishouden onder de lage-inkomensgrens ligt. Die grens is afgeleid van het bijstandsniveau voor een alleenstaande in 1979, toen de koopkracht daarvan het hoogst was. Sindsdien wordt de grens alleen aangepast voor de prijzen, zodat je jaren goed met elkaar kunt vergelijken. Het CBS gebruikt voor een laag inkomen ook de term “risico op armoede”.

Sinds 2024 meten het CBS, het SCP en het Nibud armoede met een nieuwe, gezamenlijke methode. Voor jou als gewone burger is vooral dit belangrijk: “laag inkomen” is geen status die je kunt aanvragen. Het is een maatstaf. Of je hulp krijgt, hangt af van de regeling waar je een beroep op doet. Bij elke regeling hoort een eigen inkomensgrens.

Hoe hoog is een laag inkomen?

Er zijn drie maatstaven die je vaak tegenkomt. Hieronder staan ze op een rij, met richtbedragen voor een alleenstaande vanaf 21 jaar.

Voor een stel of samenwonenden ligt het sociaal minimum samen rond € 2.030 netto per maand. Heb je kinderen, hoge huur of schulden, dan voel je het eerder dan de cijfers laten zien. Een inkomen kan op papier net boven een grens liggen en in de praktijk toch te krap zijn.

Let op: gemeenten bepalen zelf welk percentage ze hanteren. Wat in jouw gemeente geldt, staat op de website van je gemeente. De bijstandsnormen worden twee keer per jaar aangepast, op 1 januari en 1 juli.

Wat zijn lagere inkomens? Wie heeft er een?

Je denkt misschien eerst aan mensen met een bijstandsuitkering, maar lage inkomens komen in veel situaties voor:

• Werkenden met weinig uren, bijvoorbeeld in een parttimebaan of met een flexcontract
• Zelfstandigen met een laag uurtarief of wisselende opdrachten
• Alleenstaande ouders die werk en zorg combineren
• Mensen met een uitkering zoals bijstand, WW of een arbeidsongeschiktheidsuitkering
• AOW’ers met een onvolledige AOW-opbouw en weinig of geen aanvullend pensioen; zij kunnen soms een aanvulling op hun AOW krijgen

Heb je een laag inkomen, dan zegt dat niets over wat je fout hebt gedaan. Vaak zijn het de omstandigheden: gezondheid, gezinssituatie, de arbeidsmarkt of de kosten van wonen.

Hulp bij laag inkomen: wat kun je aanvragen?

Er is meer mogelijk dan veel mensen denken. Ook met een betaalde baan of als zelfstandig ondernemer kun je recht hebben op ondersteuning. Hieronder het belangrijkste op een rij.

Landelijke regelingen

Toeslagen: Via Dienst Toeslagen kun je zorgtoeslag, huurtoeslag, kindgebonden budget en kinderopvangtoeslag aanvragen. Dat doe je via Mijn toeslagen met je DigiD. De inkomensgrenzen veranderen elk jaar, dus doe de proefberekening van Dienst Toeslagen voor je eigen situatie. Naar schatting vraagt ongeveer een op de tien huishoudens met recht op huur- of zorgtoeslag die niet aan.

Toeslag van het UWV: Heb je een uitkering van het UWV, zoals WW of een arbeidsongeschiktheidsuitkering, en ligt het inkomen van jou en je eventuele partner onder het sociaal minimum? Dan kun je soms een aanvulling krijgen via de Toeslagenwet.

Kinderbijslag: Heb je kinderen tot 18 jaar? Dan kun je kinderbijslag krijgen via de SVB. Daar hoort geen inkomenstoets bij.

Regelingen van je gemeente

Algemene bijstand: Voor als je niet genoeg geld hebt om van te leven.

Individuele inkomenstoeslag: Een aanvulling als je al langere tijd een laag inkomen hebt.

Bijzondere bijstand: Voor noodzakelijke, onverwachte kosten die je niet uit je inkomen kunt betalen, zoals een kapotte wasmachine of een dure tandartsrekening.

Kwijtschelding van gemeentelijke belastingen: Bij een laag inkomen kun je vaak (deels) kwijtschelding krijgen.

Kindpakket en fondsen voor kinderen: Veel gemeenten helpen met sport, cultuur en schoolkosten, soms via Stichting Leergeld of het Jeugdfonds Sport & Cultuur.

Collectieve zorgverzekering: Sommige gemeenten bieden een gemeentepolis met korting op de aanvullende zorgverzekering. Loopt je zorgpremie al achter? Lees dan wat er gebeurt als je je zorgverzekering niet betaalt.

Niet elke gemeente biedt alles en de voorwaarden verschillen. Vraag daarom bij je gemeente wat er in jouw situatie mogelijk is.

Hulp bij een laag inkomen: zo pak je het aan

Het kan overweldigend voelen om overal zelf naar te zoeken. Met deze stappen houd je overzicht:

1. Breng je situatie in kaart. Schrijf je inkomen, vaste lasten en schulden op. Zo zie je wat je nodig hebt en kun je het straks makkelijker uitleggen.
2. Doe de proefberekening voor toeslagen. Dat kost een paar minuten. Je weet dan meteen of je iets kunt krijgen.
3. Neem contact op met je gemeente. Zoek op de website naar “bijzondere bijstand”, “individuele inkomenstoeslag” en “kwijtschelding”. Of bel het loket en vraag naar alle regelingen voor lage inkomens.
4. Vraag vroeg hulp bij schulden. Gemeenten bieden schuldhulpverlening aan. Hoe eerder je contact opneemt, hoe meer er vaak nog mogelijk is.
5. Bewaar je bewijsstukken. Loonstroken, huurcontract en bankafschriften heb je bij bijna elke aanvraag nodig.
6. Heb je een afwijzing gekregen? Vraag dan na waarom, en of je bezwaar kunt maken. Een afwijzing hoeft niet het eind te zijn.

Lage inkomens en een inzamelingsactie: als de hulp niet genoeg is

Soms is er een kostenpost die niet in de regelingen past, of waar de hulp niet genoeg voor is. Denk aan een reparatie van de auto waarmee je naar je werk gaat, een noodzakelijke medische behandeling of een opleiding die je kansen vergroot. Dan kan een inzamelingsactie een aanvulling zijn. Familie, vrienden en collega’s willen vaak helpen, maar weten niet hoe.

Met een inzamelingsactie via WhyDonate maak je een eigen pagina, vertel je je verhaal en stel je een streefbedrag in. Je start gratis. Je deelt de pagina via WhatsApp, e-mail en sociale media en houdt donateurs op de hoogte. Je kunt ook voor jezelf inzamelen, voor iemand anders, of laten inzamelen door iemand die jou wil helpen.

Eén belangrijk punt: donaties kunnen invloed hebben op je bijstand, toeslagen of andere regelingen, omdat giften soms als inkomen of vermogen worden gezien. In de bijstand tellen giften tot € 1.200 per kalenderjaar sinds 2026 niet mee. Vraag daarom vooraf bij je gemeente of Dienst Toeslagen hoe dit in jouw situatie werkt, en geef ontvangen bedragen door als dat nodig is. Zo voorkom je dat je later iets moet terugbetalen.

👉 Start een inzamelingsactie

Veelgestelde vragen over een laag inkomen

Wat is een laag inkomen?
Het CBS noemt een inkomen laag als het onder de lage-inkomensgrens ligt. Die grens is gebaseerd op het bijstandsniveau van een alleenstaande in 1979 en wordt alleen aangepast voor de prijzen. In de praktijk gebruiken regelingen eigen grenzen, dus een laag inkomen is vooral een maatstaf en geen status die je aanvraagt.

Hoe hoog is een laag inkomen in 2026?
Er is geen vast bedrag. Als richtlijn: het sociaal minimum voor een alleenstaande is per 1 juli 2026 ongeveer € 1.420 netto per maand, exclusief vakantiegeld. Veel gemeenten hanteren voor hun regelingen een grens van 105% tot 130% daarvan. Controleer de exacte grens bij je gemeente.

Wat zijn lagere inkomens?
Lagere inkomens zijn inkomens onder of rond de grenzen die voor hulp en regelingen worden gebruikt. Ze komen voor bij mensen met een uitkering, maar ook bij werkenden met weinig uren, zelfstandigen met een laag uurtarief, alleenstaande ouders en AOW’ers met weinig aanvullend pensioen.

Heb ik recht op hulp als ik werk?
Ja, dat kan. Ook met een betaalde baan of als zelfstandig ondernemer heb je mogelijk recht op toeslagen of op regelingen van je gemeente. Of dat zo is, hangt af van je inkomen, je huishouden en de regels van je gemeente.

Waar vraag ik hulp aan bij een laag inkomen?
Begin bij je gemeente en bij Dienst Toeslagen. De gemeente kan je wijzen op bijstand, bijzondere bijstand, de individuele inkomenstoeslag en kwijtschelding. Via Mijn toeslagen met je DigiD kun je toeslagen aanvragen.

Wat is de individuele inkomenstoeslag?
Dit is een extra bedrag van je gemeente voor mensen die al langere tijd een laag inkomen hebben. De hoogte, de grens en de voorwaarden verschillen per gemeente.

Wat is bijzondere bijstand?
Bijzondere bijstand is een vergoeding van je gemeente voor noodzakelijke kosten die je niet uit je inkomen kunt betalen en die je niet kon voorzien. Of je het krijgt, hangt af van je inkomen, vermogen en de kosten.

Heeft een inzamelingsactie invloed op mijn uitkering of toeslagen?
Dat kan. Giften worden soms gezien als inkomen of vermogen. In de bijstand tellen giften tot € 1.200 per jaar niet mee. Vraag daarom vooraf aan je gemeente of Dienst Toeslagen hoe het in jouw situatie zit en geef ontvangen bedragen door als dat nodig is.

Kan ik een inzamelingsactie starten als ik een laag inkomen heb?
Ja. Het starten van een inzamelingsactie via WhyDonate is gratis. Voor de verwerking van donaties gelden standaard transactiekosten.